Thursday
20
July 2017

ഇമാം ബുഖാരിയുടെ പേരില്‍ ശിര്‍ക്കാരോപണം

എ അബ്ദുസ്സലാം സുല്ലമി

2009 ആഗസ്ത് 15-ലെ സുന്നിവോയ്‌സ് എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തില്‍ ഇമാം ബുഖാരിയുടെ ശ്രേഷ്ഠത വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ബുഖാരി മരിച്ചവരെ വിളിച്ച് തേടുന്നവരില്‍ നിന്ന് ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ടെന്നും മരിച്ചവരെ വിളിച്ചുതേടുന്നത് ശിര്‍ക്കല്ലെന്നും ഇമാം ബുഖാരിക്ക് അഭിപ്രായമുണ്ടെന്നും ഈ ലേഖനത്തില്‍ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള ഇമാം ബുഖാരിയില്‍ നിന്ന് വഹ്ഹാബികള്‍ എങ്ങനെ ഹദീസ് സ്വീകരിക്കുമെന്നതാണ് സുന്നിവോയ്‌സിന്റെ സംശയം.
സ്വഹീഹ് ബുഖാരിയില്‍ മരണപ്പെട്ടവരെ വിളിച്ച് തേടുന്നതിന്ന് ഇവര്‍ ഉദ്ധരിക്കാറുള്ള ഒരു ഹദീസും ഉദ്ധരിക്കുന്നില്ല. മരണപ്പെട്ട നബി(സ)യോടു ചോദിച്ച് ഉറപ്പു വരുത്തിയ ശേഷം ഒരൊറ്റ ഹദീസും ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുമില്ല. ഇവര്‍ ചെയ്യുന്ന ബിദ്അത്തുകള്‍ക്ക് തെളിവായി ഒരു ഹദീസും ബുഖാരിയിലില്ല. അപ്പോള്‍ എങ്ങനെയാണ് ബുഖാരി മരണപ്പെട്ടവരെ വിളിച്ചുതേടുന്നത് അംഗീകരിച്ചത്?
”മുഹമ്മദ്ബ്‌നു മുന്‍കദിറില്‍ നിന്ന് ബുഖാരി ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. ഇദ്ദേഹം ബുഖാരിയുടെ ഉസ്താദാണ്. ഇദ്ദേഹത്തിന് പ്രയാസങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുമ്പോള്‍ നബി(സ)യുടെ ഖബറിന്മേല്‍ തന്റെ കവിള്‍ വെച്ച് പരിഹാരം കാണാറുണ്ട്. ഈ സംഭവം വഹ്ഹാബിയായ ഇമാം ദഹബി തന്നെ തന്റെ സീറത്തു അഅ്‌ലാമില്‍ നുബലാഇ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്” (സുന്നീവോയ്‌സ്).
ഇമാം ദഹബി(റ) ഈ ഗ്രന്ഥത്തില്‍ ഉദ്ധരിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്. മുസ്വ്അബ്ബ്‌നു അബ്ദില്ല പറഞ്ഞു: അദ്ദേഹത്തോട് ഇസ്മാഈലുബ്‌നു യഅ്ഖൂബ് പറഞ്ഞു. ഇപ്രകാരമാണ് ഈ സംഭവം ഇമാം ദഹബി(റ) ഉദ്ധരിക്കുന്നത്. മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ ചെയ്തു എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഉദ്ധരിക്കുന്നില്ല. പ്രയാസമുണ്ടാകുമ്പോള്‍ നബി(സ)യുടെ ഖബറിന്മേല്‍ മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ തന്റെ കവിള്‍ വെച്ച് പരിഹാരം കണ്ടെത്താറുണ്ടെന്ന് പറയുന്നത് ഇസ്മാഈലുബ്‌നു യഅ്ഖൂബാണ്. ഇയാളുടെ ഹദീസുകള്‍ ദൂരെ എറിയണമെന്നും ഇയാള്‍ നിഷിദ്ധ ഹദീസുകള്‍ ഉദ്ധരിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണെന്നും ഇമാം ദഹബി(റ) തന്റെ മീസാനില്‍ പറയുന്നുണ്ട്. (1:253)
സീറതു അഅ്‌ലാമി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അടിക്കുറിപ്പില്‍ പറയുന്നു: അബൂഹാതിം(റ) ഇയാളെ ദുര്‍ബലനെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. നിഷിദ്ധമായ കഥകള്‍ മാലികില്‍ നിന്ന് ഇയാള്‍ ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. (6:159)
ബുഖാരിയുടെ നിവേദകനായ മുഹമ്മദ്ബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ പ്രയാസം ഉണ്ടാകുമ്പോള്‍ നബി(സ)യുടെ ഖബറിന്‍മേല്‍ തന്റെ കവിള്‍ വെക്കാറുണ്ടെന്ന് ഇമാം ദഹബി(റ) പറയുന്നില്ല. ഇത് പറയുന്നത് നുണ പറയുന്നവനായ ഇസ്മാഈലിബ്‌നു യഅ്ഖൂബാണ്. ഇമാം ദഹബി ഇസ്തിഗാസയെ ശിര്‍ക്കാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ഇബ്‌നു തീമിയ്യയുടെ ശിഷ്യനാണ്. ഇബ്‌നു തീമിയ്യയെ വളരെയധികം പ്രശംസിച്ചവനാണ്; ഇബ്‌നുകസീറി(റ)നെ പോലെ.
ഈ കഥയില്‍ തന്നെ ഇതുകാരണം അക്കാലത്തുതന്നെ മുഹമ്മദ്ബ്‌നു മുന്‍ദറില്‍ ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നുണ്ട്. മരണപ്പെട്ട നബിയോട് ഇസ്തിഗാസ നടത്തി എന്ന് ബുഖാരിയില്‍ ഹദീസുണ്ട് എന്ന് സുന്നീവോയ്‌സ് പറഞ്ഞത് മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിറില്‍ നിന്ന് ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചു എന്നാണ്. മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ പ്രയാസവേളയില്‍ തന്റെ കവിള്‍ നബിയുടെ ഖബ്‌റിന്മേല്‍ വച്ചുവെന്ന് മുഹമ്മദുബ്‌നു യഅ്ഖൂബ് പറഞ്ഞതാണ് (ബുഖാരിയിലല്ല). ഇയാളാണെങ്കില്‍ വിശ്വസ്തനുമല്ല.
ബിദ്അത്തു ചെയ്യുന്നവന്‍ അതിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നില്ലെങ്കില്‍ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാര്‍ അയാളുടെ ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. ഈ കഥയില്‍ നബി(സ)യോട് ഇസ്തിഗാസ ചെയ്യാറുണ്ടെന്നും പറയുന്നില്ല. നബി(സ)യിലേക്ക് ചേര്‍ത്തി ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഹദീസ് മാത്രമാണ് നിവേദകന്‍ വിശ്വസ്തനാണെങ്കില്‍ അംഗീകരിക്കപ്പെടുക. നിവേദകന്റെ അഭിപ്രായവും പ്രവൃത്തിയും മതത്തില്‍ തെളിവല്ല. സ്വഹാബിയാണെങ്കില്‍ പോലും. നായ പാത്രത്തില്‍ തലയിട്ടാല്‍ ഏഴ് പ്രാവശ്യം കഴുകണം എന്ന് പറയുന്ന ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കുന്നത് അബൂഹുറ്‌യറ(റ) യാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം മൂന്ന് പ്രാവശ്യം കഴുകിയാല്‍ മതി എന്നതാണ്. ഇവിടെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുക അദ്ദേഹം നബി(സ)യിലേക്ക് ചേര്‍ത്തിപ്പിറയുന്ന അഭിപ്രായമാണ്. അപ്പോള്‍ മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ ഇപ്രകാരം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടാല്‍ പോലും അയാള്‍ വിശ്വസ്തനാണെങ്കില്‍ അയാള്‍ നബിയിലേക്ക് ചേര്‍ത്തിപ്പറയുന്ന ഹദീസ് മാത്രമാണ് തെളിവാകുക.
ഒരു ഹദീസ് സ്വഹീഹാകുവാന്‍ അതിന്റെ പരമ്പരക്കും ആശയത്തിനും ചില വ്യവസ്ഥകള്‍ ഉണ്ട്. അവ പൂര്‍ത്തിയായാല്‍ ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും തിര്‍മിദിയും ഇബ്‌നുമാജയും നിസ്സാഇയും മറ്റും നബി(സ)യിലേക്ക് ഉയര്‍ത്തിക്കൊണ്ട് ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഹദീസ് മുജാഹിദുകള്‍ സ്വീകരിക്കും. എന്നാല്‍ ഇവരുടെ വാക്കും പ്രവൃത്തിയും മതത്തില്‍ തെളിവായി സ്വീകരിക്കുകയില്ല. അതിനാല്‍ മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ ചെയ്ത പ്രവൃത്തി തെളിവായി ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതില്ല. അദ്ദേഹം മുകളില്‍ വിവരിച്ച പ്രകാരം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കില്‍ തന്നെ അത് പ്രമാണമല്ല. ബുഖാരി ശാഫിഈ മദ്ഹബിലെ ഹദീസ് പണ്ഡിതനാണ്.
മദ്ഹബിനെ എതിര്‍ക്കുന്ന നിങ്ങള്‍ ബുഖാരിയുടെ ഹദീസ് എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും എന്നും ഖുബൂരികള്‍ ചോദിക്കാറുണ്ട്. ഹദീസ് സ്വീകരിക്കാന്‍ പറയുന്ന ആളുടെ മദ്ഹബ് വീക്ഷണം നോക്കേണ്ടതില്ല. അയാള്‍ പറയുന്നത് നബി(സ)യിലേക്ക് ചേര്‍ത്തിക്കൊണ്ടാണോ? അയാള്‍ വിശ്വസ്തനാണോ? പരമ്പരക്കുള്ള വ്യവസ്ഥകള്‍ പൂര്‍ത്തിയായിട്ടുണ്ടോ ഇത്യാദി കാര്യങ്ങള്‍ നോക്കിയാല്‍ മതി. മുര്‍ജിയാണെന്നും ജഹ്‌ലിയാണെന്നും ബദ്‌രിയാണെന്നും ആരോപിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ഹദീസുകള്‍ പോലും ബുഖാരി ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാര്‍ ഇന്ന മദ്ഹബ്കാരാണ് എന്ന് പറയുന്നതു ഉസൂലീ നിയമങ്ങളിലാണ്. കര്‍മശാസ്ത്രത്തില്‍ അവര്‍ മദ്ഹബിനെ തഖ്ബീദ് ചെയ്യുന്നവരുമായിരുന്നില്ല. ഹദീസ് കണ്ടാല്‍ മദ്ഹബ് ഉപേക്ഷിച്ച് ഹദീസിലേക്ക് മടങ്ങും. ബുഖാരിയുടെ അധ്യായങ്ങള്‍ തന്നെം ഇതിന് തെളിവാണ്.
മുഹമ്മദുബ്‌നു മുന്‍കദിര്‍ ബുഖാരിയുടെ നിവേദകനാണ്. എന്നാല്‍ പ്രയാസങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന സന്ദര്‍ഭത്തില്‍ നബി(സ)യുടെ ഖബറിന്‍മേല്‍ അദ്ദേഹം തന്റെ കവിള്‍ വെക്കാറുണ്ട് എന്നത് കള്ളവാദികള്‍ അദ്ദേഹത്തെ കുറിച്ച് പറയുന്ന നുണക്കഥകളാണ്. ഇമാം ദഹബി(റ) അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം ചെയ്യാറുണ്ടെന്ന് പറയുന്നില്ല. മരണപ്പെട്ടവരെ ലോകത്തിന്റെ ഏതു മുക്കിലും മൂലയില്‍ നിന്നും ഏതു ഭാഷയില്‍ വിളിച്ചാലും ഏതു സമയത്തു വിളിച്ചാലും പതുക്കെ വിളിച്ചാലും ഉറക്കെ വിളിച്ചാലും ഒറ്റക്ക് വിളിച്ചാലും സംഘമാക്കി വിളിച്ചാലും അവര്‍ അതു കേട്ട് മനസ്സിലാക്കി ഉപകാരം ചെയ്യും എന്ന് ഈ കഥയില്‍ പറയുന്നില്ല. ഇത്തരം ഇസ്തിഗാസക്ക് ഈ നുണക്കഥ പോലും തെളിവല്ല.
ബുഖാരി ഇമാമിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത വിശദീകരിച്ചവര്‍ ബുഖാരിയുദ്ധരിച്ച ഹദീസുകള്‍ക്കനുസരിച്ച് തങ്ങളുടെ മദ്ഹബ് പക്ഷപാതം മാറ്റി വെച്ചാല്‍ അത് ഗുണപ്രദമായിരുന്നു. ചില ഉദാഹരണങ്ങള്‍ നോക്കുക: സ്വഹീഹുല്‍ ബുഖാരിയില്‍ തയമ്മും ഒരടി മാത്രമാണെന്നും തയമ്മും മുഖത്തിനും രണ്ട് കൈപടങ്ങള്‍ക്കും മാത്രമാണെന്നും അധ്യായങ്ങള്‍ നല്കി സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു. രോഗത്തെ ഭയപ്പെട്ടാല്‍ തയമ്മും ചെയ്യാമെന്നും സ്ഥാപിക്കുന്നു. പെരുന്നാള്‍ നമസ്‌കാരം മൈതാനത്തുവെച്ചായിരിക്കണം നിര്‍വഹിക്കേണ്ടതെന്നും ധാരാളം അധ്യായങ്ങള്‍ തന്നെ നല്കി സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു. തല മുഴുവന്‍ തടവണമെന്നും ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രമാണെന്നും ബുഖാരിയില്‍ ഹദീസ് ഉണ്ട്. ഇവിടെ യാതൊന്നും ബുഖാരിയുടെ ശ്രേഷ്ഠത ഉള്‍ക്കൊണ്ട് ബുഖാരിയെ സ്വീകരിച്ച് മദ്ഹബിനെ ഇവര്‍ ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല. ദുരുദ്ദേശ്യങ്ങള്‍ക്കുവേണ്ടി മാത്രം മഹത്തുക്കളെ ഉപയോഗിക്കുന്നവരാണ് ഇക്കൂട്ടര്‍.